ارتقای گلمستردام اتریوم ۶ اکتبر روی تست‌نت Sepolia فعال می‌شود

ارتقای گلمستردام اتریوم (Glamsterdam) از آزمایشگاه به فضای عمومی نزدیک‌تر شد: توسعه‌دهندگان هسته اتریوم فعال‌سازی آن روی تست‌نت Sepolia را برای سه‌شنبه ۶ اکتبر ۲۰۲۶ قطعی کرده‌اند. این ارتقا که قلب آن جداسازی درون‌پروتکلی پیشنهاددهنده و سازنده بلوک (ePBS) و فهرست دسترسی در سطح بلوک است، هدفش رسیدن به شبکه اصلی در سه‌ماهه چهارم ۲۰۲۶ است، هرچند هنوز تاریخ قطعی برای آن تعیین نشده.

گلمستردام نام ترکیبی دو بخش است: Amsterdam برای لایه اجرا (Execution Layer) و Gloas برای لایه اجماع (Consensus Layer). این ارتقا پس از Fusaka می‌آید که دسامبر ۲۰۲۵ روی شبکه اصلی فعال شد.

ارتقای گلمستردام اتریوم چه چیزی را تغییر می‌دهد؟

به نوشته وبلاگ بنیاد اتریوم و مرور Everstake، مهم‌ترین تغییرات این ارتقا عبارت‌اند از:

• ePBS یا EIP-7732: امروز ساخت بلوک عمدتاً بیرون از پروتکل و از طریق رله‌های MEV-Boost انجام می‌شود. ePBS این بازار را به خود پروتکل می‌آورد؛ سازنده‌ها (Builder) پیشنهاد می‌دهند و تعهدشان درون پروتکل ثبت می‌شود و اعتماد به رله‌های واسط کم می‌شود.
• فهرست دسترسی در سطح بلوک (Block-Level Access Lists) یا EIP-7928: هر بلوک از پیش اعلام می‌کند به کدام حساب‌ها و اسلات‌های ذخیره‌سازی دست می‌زند. این اطلاعات به کلاینت‌ها اجازه می‌دهد تراکنش‌ها را موازی پردازش کنند.
• بازقیمت‌گذاری گس: مجموعه‌ای از EIPها هزینه عملیات‌هایی مثل ایجاد وضعیت (State) جدید و calldata را تغییر می‌دهند؛ هدف اعلام‌شده، مسیرسازی برای کف ۲۰۰ میلیون واحدی سقف گس بلوک است.
• قراردادهای بزرگ‌تر و opcodeهای تازه: از جمله افزایش سقف اندازه قرارداد و opcode جدید SLOTNUM که Solidity از نسخه 0.8.37 برای نسخه EVM آمستردام پشتیبانی‌اش را اضافه کرده است.

اگر با مفاهیمی مثل بلوک، اجماع و وضعیت آشنا نیستید، پیش از ادامه توضیح فنی بلاکچین برای برنامه‌نویس‌ها را بخوانید.

زمان‌بندی: از Devnet تا Sepolia

مسیر گلمستردام در چند هفته گذشته این‌طور پیش رفته است:

بر اساس مخزن رسمی پیکربندی Sepolia در گیت‌هاب، زمان فورک Amsterdam برابر با unix time مقدار 1791294816 است؛ یعنی سه‌شنبه ۶ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۵۳:۳۶ به وقت جهانی (۱۷:۲۳:۳۶ به وقت تهران). پس از Sepolia نوبت تست‌نت Hoodi است که زمانش به روند Sepolia بستگی دارد.

به گزارش crypto.news، نسخه‌های کلاینت‌ها باید تا ۲۹ سپتامبر منتشر شوند؛ یعنی فقط هفت روز پیش از فعال‌سازی، در حالی که فاصله معمول برای بررسی دو هفته است.

هشدار درباره سوءاستفاده سازنده‌ها در تست‌نت

همه چیز بی‌دردسر نیست. در همان جلسه ۱۷ سپتامبر، Potuz از توسعه‌دهندگان لایه اجماع هشدار داد که محیط تست‌نت محدودیت‌های اقتصادی شبکه اصلی را ندارد. اتر آزمایشی تقریباً رایگان است؛ بنابراین مهاجم می‌تواند تعداد زیادی هویت سازنده یک‌بارمصرف بسازد، پیشنهادهای تهاجمی ثبت کند و بعد محتوای تراکنش‌ها را تحویل ندهد. او به نقل از crypto.news گفته است: «می‌توانم به‌سادگی هزار سازنده راه بیندازم.»

این یعنی اختلال احتمالی در Sepolia لزوماً نشانه ضعف طراحی ePBS در شبکه اصلی نیست، اما می‌تواند داده‌های آزمایش را پرنویز کند.

برای توسعه‌دهنده‌ها چه معنایی دارد؟

بنیاد اتریوم صراحتاً درباره تغییرات شکننده (Breaking Changes) هشدار داده است: هر ابزاری که به یک سقف گس ثابت و هاردکدشده تکیه دارد، مثل کیف پول‌ها، ایندکسرها و تخمین‌گرهای گس، می‌شکند و باید به‌روز شود. به‌علاوه، با اضافه‌شدن بُعد جداگانه‌ای برای «گس وضعیت»، یک انتقال ساده اتر دیگر همیشه دقیقاً ۲۱٬۰۰۰ گس نیست؛ به‌ویژه وقتی حساب گیرنده هنوز وجود ندارد.

چند اقدام عملی:

1. منطق تخمین گس و هر مقدار ثابت مثل 21000 یا سقف گس بلوک را در کدتان جست‌وجو و بازبینی کنید.
2. قراردادها و بک‌اندتان را روی Sepolia پس از ۶ اکتبر تست کنید.
3. اگر با Solidity کار می‌کنید، کامپایلر را به‌روز نگه دارید. برای شروع از صفر، آموزش نوشتن اولین قرارداد هوشمند با Solidity را ببینید.

برای نودداران و استیکرها

به گزارش CryptoTicker، مهم‌ترین نکته این است که هر دو کلاینت اجرا و اجماع باید پیش از فعال‌سازی به‌روز شوند؛ به‌روزکردن فقط یکی از آن‌ها به ازدست‌رفتن تأییدیه‌ها (Attestation) منجر می‌شود. پیشنهاد عملی: نسخه فعلی کلاینت‌ها را یادداشت کنید، فضای دیسک را بررسی کنید و اعلان انتشار نسخه‌های پایدار را دنبال کنید. برای شبکه اصلی هنوز لازم نیست کاری انجام دهید، اما اپراتورهای نودهای تست‌نت باید تا پیش از ۶ اکتبر آماده باشند.