۱۴۰۵ آبان ۲۶, سه‌شنبه
دلار آمریکا۲۶۶٬۸۹۵▼ ۰٫۶۸٪یورو۲۹۴٬۳۶۰▼ ۰٫۶۹٪درهم امارات۷۲٬۷۲۵▼ ۰٫۶۸٪سکه امامی۲۵۱٬۴۹۰٬۰۰۰▲ ۰٫۳۷٪طلای ۱۸ عیار (گرم)۲۴٬۶۶۶٬۶۰۰▲ ۰٫۴٪انس طلا۳٬۸۷۰ $▲ ۰٫۱۴٪تتر۲۶۹٬۵۴۰▲ ۰٫۰۵٪بیت‌کوین۶۴٬۲۰۰ $▼ ۱٫۵۶٪اتریوم۱٬۷۸۷ $▼ ۲٫۰۸٪سولانا۷۲٫۵۵ $▲ ۱٫۴۷٪اپل۳۵۱٫۶۹ $▼ ۰٫۳۱٪انویدیا۱۵۴٫۹۴ $▼ ۰٫۷۷٪مایکروسافت۴۹۹٫۶۵ $▼ ۳٫۵۴٪آلفابت (گوگل)۲۸۰٫۴۰ $▼ ۱٫۱۷٪تسلا۳۷۹٫۶۲ $▼ ۰٫۰۳٪شاخص نزدک۲۴٬۲۴۶ $▼ ۱٫۰۸٪
نرخ ارز

جست‌وجوی آهنگ ترکی؛ ۲۷ صفحه از ۴۰ صفحه پرکلیک یک سایت موسیقی

داده Search Console سایت موسیقی میونو نشان می‌دهد جست‌وجوی آهنگ ترکی و آذری ۷۳٫۵ درصد کلیک‌های ۴۰ صفحه برترش را ساخته است؛ علتش چیست و چه درسی دارد؟

اسلاید تیره DevNA با نشان Search Console، عدد ۷۳٫۵٪ و عنوان «آهنگ ترکی»؛ سهم صفحه‌های ترکی و آذری از کلیک‌های ۴۰ صفحه پرکلیک یک سایت موسیقی
اسلاید تیره DevNA با نشان Search Console، عدد ۷۳٫۵٪ و عنوان «آهنگ ترکی»؛ سهم صفحه‌های ترکی و آذری از کلیک‌های ۴۰ صفحه پرکلیک یک سایت موسیقی
فهرست مطالب
  1. داده‌ها از کجا آمده‌اند
  2. جست‌وجوی آهنگ ترکی در عدد: نزدیک به سه‌چهارم کلیک‌ها
  3. چرا اسم آهنگ با خط فارسی؟
  4. چرا رقابت کم به نظر می‌رسد
  5. محدودیت‌های این داده
  6. برای سازنده‌ها چه درسی دارد

اگر صفحه‌های پرکلیک یک سایت موسیقی فارسی را از Search Console گوگل بیرون بکشید، انتظار دارید بالای فهرست پر از اسم خواننده‌های پاپ ایرانی باشد. در داده سایت میونو این‌طور نیست: از ۱۰ صفحه اول، ۷ صفحه به آهنگ‌ها و خواننده‌های ترکی و آذری می‌رسد. در این مطلب می‌بینیم جست‌وجوی آهنگ ترکی چه سهمی از ترافیک این سایت ساخته، چه توضیحی برایش داریم و این الگو برای سازنده‌های سایت و اپلیکیشن فارسی چه درسی دارد.

خلاصه در یک نگاه

  • در ۴۰ صفحه پرکلیک میونو، ۲۷ صفحه ترکی یا آذری است و همین ۲۷ صفحه ۱۲٬۳۹۳ کلیک از ۱۶٬۸۵۴ کلیک، یعنی ۷۳٫۵ درصد، را آورده‌اند.
  • پرکلیک‌ترین صفحه کل سایت آهنگ ترکی «هادی هادی ملییم» است، با ۲٬۳۷۸ کلیک؛ بیش از دو برابر صفحه اصلی.
  • عنوان این صفحه‌ها فقط به خط فارسی است. حدس ما این است که کاربر هم اسم آهنگ را همان‌طور که شنیده با حروف فارسی تایپ می‌کند.
  • این داده فقط به یک سایت مربوط است و درباره ذائقه کل کشور حکم نمی‌دهد.

داده‌ها از کجا آمده‌اند

عددهای این مطلب از یک خروجی گزارش عملکرد (Performance) در Search Console گوگل برای سایت موسیقی میونو آمده‌اند. نمودار روزانه همین خروجی از ۶ خرداد ۱۴۰۴ تا ۱۸ مرداد ۱۴۰۵، یعنی حدود ۱۴ ماه و نیم، را پوشش می‌دهد و فهرست صفحه‌ها هم از همان خروجی است. در این گزارش «نمایش» یعنی صفحه در نتایج جست‌وجوی یک کاربر ظاهر شده و «کلیک» یعنی کاربر روی آن زده است. راهنمای خود گوگل جزئیات شمارش را توضیح داده است. اگر Search Console را تا امروز بیشتر برای داده میدانی Core Web Vitals باز می‌کردید، گزارش عملکردش هم ارزش یک نگاه دقیق را دارد.

خروجی‌ای که اینجا بررسی شده، فهرست ۵۰۰ صفحه پرکلیک سایت است؛ یعنی داده در سطح صفحه است، نه عبارت جست‌وجو. پس دقیقاً نمی‌دانیم کاربر چه تایپ کرده و هر جا درباره عبارت‌ها حرف می‌زنیم، صریحاً می‌گوییم که حدس ماست. ترکی یا آذری بودن هر صفحه را از زبان متن آهنگ در خود صفحه تشخیص داده‌ایم؛ برای سه صفحه‌ای که متن ندارند، از خواننده و دسته‌بندی کاتالوگ، و برای صفحه خواننده، از زبان آهنگ‌هایش.

یک نکته را هم همین اول بگوییم: میونو و DevNA مالک مشترک دارند. ما این داده را منتشر می‌کنیم چون به آن دسترسی داریم و الگویش برای هر کسی که محتوای فارسی می‌سازد درس دارد، نه برای تبلیغ.

جست‌وجوی آهنگ ترکی در عدد: نزدیک به سه‌چهارم کلیک‌ها

۴۰ صفحه پرکلیک میونو روی هم ۱۶٬۸۵۴ کلیک گرفته‌اند. ۲۷ صفحه از آن‌ها، شامل آهنگ‌ها و صفحه خواننده‌ها، ترکی یا آذری‌اند و ۱۲٬۳۹۳ کلیک از این مجموع را آورده‌اند. این هشت صفحه پرکلیک‌ترین‌هایشان هستند. نام آهنگ و خواننده همان است که در زمان نوشتن این مطلب در کاتالوگ سایت ثبت شده:

صفحه خواننده کلیک نمایش نرخ کلیک
هادی هادی ملییم اوزجان دنیز ۲٬۳۷۸ ۲۳٬۱۴۱ ۱۰٫۳٪
گول کی فرهاد گوچر ۱٬۲۳۷ ۷٬۶۰۴ ۱۶٫۳٪
بانا سن لازم سین رافت الرمان ۱٬۰۷۶ ۲۶٬۰۳۷ ۴٫۱٪
آه گجلر سدا سایان ۸۳۲ ۹٬۲۷۸ ۹٫۰٪
عشق اولدوزوم روبایل عظیم‌اف ۷۳۸ ۴٬۹۳۰ ۱۵٫۰٪
ایلشیوروم سرتاب ارنر ۶۳۲ ۶٬۲۳۶ ۱۰٫۱٪
صفحه خواننده سدا سایان — ۵۳۷ ۴٬۱۶۳ ۱۲٫۹٪
الا گوزلوم هالوک لونت ۵۰۴ ۶٬۹۸۴ ۷٫۲٪

برای مقایسه، صفحه اصلی سایت در همین دوره ۱٬۰۶۹ کلیک گرفته است. یعنی یک آهنگ ترکی به‌تنهایی بیش از دو برابر صفحه اصلی کلیک گرفته است.

در ۱۳ صفحه باقی‌مانده، یکی صفحه اصلی است. پنج صفحه آهنگ انگلیسی‌زبان‌اند، یکی آهنگ هندی و یکی آهنگ کره‌ای. فقط سه صفحه به موسیقی فارسی مربوط است: دو صفحه خواننده و یک آهنگ. زبان دو صفحه دیگر، یک آهنگ و صفحه خواننده‌اش، روشن نیست: کاتالوگ آهنگ را فارسی ثبت کرده، اما متنش در صفحه نیست و نتوانستیم این برچسب را تأیید کنیم.

ترکیب خود فهرست هم جالب است. ترکی استانبولی و آذری کنار هم آمده‌اند. «عشق اولدوزوم» آذری است: ستاره در آذری «اولدوز» (ulduz) است و در ترکی استانبولی «ییلدیز» (yıldız). با این حال بیشتر صفحه‌های برتر ترکی استانبولی‌اند. اسم‌ها هم از نسل‌های مختلف‌اند: از امراه که در دهه ۱۹۸۰ کودک‌ستاره سینما و موسیقی ترکیه بود و سه آهنگش در همین ۴۰ صفحه است، تا سرتاب ارنر، برنده یوروویژن ۲۰۰۳.

چرا اسم آهنگ با خط فارسی؟

این بخش استدلال ماست، نه نتیجه مستقیم داده. کسی که «Hadi Hadi Meleğim» را در یک ویدیوی کوتاه یا از ضبط ماشین شنیده، معمولاً املای ترکی‌اش را نمی‌داند. حروفی مثل ğ و ı و ş هم روی صفحه‌کلید فارسی گوشی نیستند. پس به احتمال زیاد همان چیزی را تایپ می‌کند که شنیده: «هادی هادی ملییم». عنوان و تیتر صفحه‌های پرکلیک میونو هم فقط به خط فارسی است و نام لاتین آهنگ در آن‌ها نیامده.

این آوانویسی یکدست نیست و خود کاتالوگ میونو بهترین شاهدش است. در همان دوره‌ای که این داده پوشش می‌دهد، خواننده «آه گجلر» در سایت «صدا سایان» ثبت شده بود و امروز «سدا سایان» است. «عشق اولدوزوم» هم مدتی «عشق اولدوزو» نوشته می‌شد و «الا گوزلوم» «الا گوزلو». آهنگ «İyileşiyorum» سرتاب ارنر، از آلبوم Sade در سال ۲۰۱۳، در کاتالوگ «ایلشیوروم» ثبت شده و یک هجای «یی» در آوانویسی‌اش افتاده است؛ صفحه‌اش با همین عنوان ۶۳۲ کلیک گرفته. برای موتور جست‌وجو هر کدام از این‌ها رشته جداگانه‌ای است.

یک احتیاط هم لازم است: بیشتر صفحه‌های آهنگ ترکی میونو متن ترکی آهنگ را به خط لاتین هم دارند. پس بخشی از این کلیک‌ها ممکن است از جست‌وجوی یک سطر از متن آهنگ آمده باشد. سهم دقیق هر خط را فقط گزارش عبارت‌ها (Queries) نشان می‌دهد که در این مطلب بررسی نشده است.

در سطح صفحه هم الگوی «دم دراز» (Long Tail) پیداست: صفحه‌های فراوانی که هر کدام به‌تنهایی کلیک کمی دارند، ولی روی هم ترافیک قابل‌توجهی می‌سازند. در ۵۰۰ صفحه پرکلیک میونو، ۳۹۱ صفحه، صفحه یک آهنگ است و همین صفحه‌ها ۲۸٬۰۲۹ کلیک از ۳۵٬۷۱۹ کلیک این ۵۰۰ صفحه را آورده‌اند؛ نزدیک به ۷۸ درصد.

چرا رقابت کم به نظر می‌رسد

این بخش هم نظر ماست. سایت‌های بزرگ موسیقی فارسی روی خواننده‌های ایرانی تمرکز دارند و برای آهنگ‌های ترکی معمولاً یک صفحه قالبی می‌سازند. سایت‌های ترکیه‌ای هم طبیعتاً به خط لاتین می‌نویسند. فاصله این دو، جایی است که یک صفحه ساده ولی دقیق به خط فارسی می‌تواند رتبه بگیرد.

نرخ کلیک ۱۵ و ۱۶ درصدی «عشق اولدوزوم» و «گول کی» با این حدس جور درمی‌آید: وقتی نتیجه دقیقاً همان چیزی است که کاربر نوشته، رویش کلیک می‌کند. برعکس، «بانا سن لازم سین» با بیش از ۲۶ هزار نمایش فقط ۴ درصد نرخ کلیک دارد. شاید این عبارت رقبای جدی‌تری دارد، شاید هم صفحه میونو در جایگاه پایین‌تری نشان داده شده. برای اطمینان باید جایگاه میانگین را در گزارش عبارت‌ها دید.

محدودیت‌های این داده

  • یک سایت، یک کاتالوگ: میونو فقط برای آهنگ‌هایی کلیک می‌گیرد که در کاتالوگش دارد. آهنگی که در سایت نیست، در این فهرست هم نیست.
  • ترافیک یکنواخت نبوده: نمودار روزانه همین گزارش برای کل سایت ۵۳٬۰۱۱ کلیک نشان می‌دهد که حدود ۴۲ درصدش، ۲۲٬۰۶۹ کلیک، فقط در یک ماه، از ۱۱ دی تا ۱۱ بهمن ۱۴۰۴، ثبت شده است. در مقابل، کل کلیک‌های یک ماه، از ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ تا ۱۱ فروردین ۱۴۰۵، فقط ۶۰ بود. صفحه‌هایی که در ماه‌های پرترافیک رتبه خوبی داشتند، سهم بیشتری در این فهرست گرفته‌اند.
  • کلیک، معیار محبوبیت نیست: آهنگی که در اپلیکیشن‌های پخش زیاد شنیده می‌شود، ممکن است هیچ‌وقت در گوگل جست‌وجو نشود. این داده فقط رفتار جست‌وجو را نشان می‌دهد.
  • دسته‌بندی کار ماست: برچسب ترکی، آذری یا فارسی را ما روی صفحه‌ها گذاشته‌ایم، نه گوگل. دو صفحه‌ای که زبانشان روشن نبود، در سهم ترکی و آذری حساب نشده‌اند.

برای سازنده‌ها چه درسی دارد

اگر سایت یا اپلیکیشن فارسی با محتوای غیرفارسی می‌سازید، این الگو فقط به موسیقی محدود نیست. اسم فیلم، بازیکن فوتبال و برند خارجی هم همین‌طور جست‌وجو می‌شوند. سه کار ساده اثر مستقیم دارد.

۱. چند املا را نگه دارید. برای هر عنوان یک فهرست نام‌های جایگزین داشته باشید: خط لاتین، آوانویسی رایج و غلط‌های پرتکرار. جست‌وجوی داخلی سایت را روی همه‌شان حساس کنید. «صدا سایان» و «سدا سایان» باید به یک صفحه برسند، بی‌آنکه برای هر املا صفحه جدا بسازید؛ گوگل صفحه‌های تقریباً یکسانی را که فقط برای گرفتن چند عبارت مشابه ساخته شده‌اند، صفحه ورودی (Doorway) و نقض سیاست‌های اسپم می‌داند.

۲. نویسه‌ها را یکدست کنید. «ي» و «ك» عربی را پیش از ذخیره و پیش از جست‌وجو به «ی» و «ک» فارسی تبدیل کنید، وگرنه یک عبارت دو کلیدواژه جدا می‌شود. یک تابع ساده برای کلید جست‌وجو کافی است:

// Build a search key: same output for Arabic/Persian letter variants, diacritics and ZWNJ.
// Unicode escapes keep the invisible and look-alike characters readable.
function normalizeFa(text) {
  return text
    .normalize("NFC")
    .replace(/[\u064A\u0649]/g, "\u06CC") // Arabic Yeh and Alef Maksura -> Persian Yeh
    .replace(/\u0643/g, "\u06A9") // Arabic Kaf -> Persian Kaf
    .replace(/[\u064B-\u0652\u0640]/g, "") // harakat and tatweel
    .replace(/[\u200C\s]+/g, " ") // ZWNJ and runs of whitespace -> one space
    .trim()
    .toLowerCase();
}

normalizeFa("گول \u0643\u064A"); // "گول کی" (input written with Arabic Kaf and Yeh)

این تابع را روی متن ذخیره‌شده و روی عبارت کاربر، هر دو، اجرا کنید. متن نمایشی را دست نزنید؛ نیم‌فاصله فقط در کلید جست‌وجو به فاصله تبدیل می‌شود. کلید را در ستونی جدا کنار عنوان اصلی نگه دارید و روی همان ستون ایندکس SQL بسازید تا جست‌وجوی تطبیق کامل در کاتالوگ بزرگ هم سریع بماند.

۳. همان را بدهید که خواسته شده. کسی که «متن آهنگ گول کی» را جست‌وجو می‌کند، متن آهنگ می‌خواهد و احتمالاً معنی‌اش را. صفحه‌ای که فقط یک فایل صوتی و یک پاراگراف قالبی دارد، دیر یا زود جایش را به صفحه بهتر می‌دهد.

اگر می‌خواهید خود فهرست را ببینید، صفحه آهنگ‌های ترکی میونو این آهنگ‌ها را به ترتیب پرشنیده‌ترین‌ها نشان می‌دهد و پرجست‌وجوترین‌شان، هادی هادی ملییم، هم آنجاست. صفحه سدا سایان هم نمونه خوبی است از اینکه یک صفحه خواننده با فقط دو آهنگ چطور از جست‌وجوی گوگل ۵۳۷ کلیک گرفته است.

دیدگاه‌ها

۰/۲٬۰۰۰

دیدگاه‌ها پس از بررسی تحریریه منتشر می‌شوند. توهین، تبلیغ و لینک‌های بی‌ربط حذف می‌شوند؛ نقد فنی و مستند همیشه خوش‌آمد است.

$ comments --count۰

هنوز کسی چیزی ننوشته. اولین دیدگاه را شما ثبت کنید.

مطالب مرتبط