آموزش ریاکت (React) از صفر با ساخت اپلیکیشن فهرست کارها
آموزش ریاکت از صفر و قدمبهقدم: راهاندازی پروژه با Vite، JSX، کامپوننت، props، state و useEffect، و ساخت یک اپ فهرست کارها که دادههایش در مرورگر میماند.

فهرست مطالب
آموزش ریاکت (React) را بهتر است با ساختن یک چیز واقعی شروع کنید، نه با حفظ کردن اصطلاحات. React کتابخانهای برای ساخت رابط کاربری است که صفحه را به قطعههای کوچک و مستقل به نام کامپوننت (Component) تقسیم میکند. در این آموزش با Vite یک پروژهی تازه میسازیم و قدمبهقدم یک اپلیکیشن فهرست کارها (To-do) مینویسیم که فیلتر دارد و دادههایش را در مرورگر نگه میدارد.
React چیست و چه مشکلی را حل میکند؟
در جاوااسکریپت خالص، برای بهروز کردن صفحه باید خودتان عناصر DOM را پیدا و تغییر دهید. در پروژههای بزرگ این کار بهسرعت پیچیده و پرخطا میشود. React رویکرد اعلانی (Declarative) دارد: شما توصیف میکنید رابط کاربری برای هر وضعیت داده چه شکلی باید داشته باشد و React خودش صفحه را با داده هماهنگ نگه میدارد.
سه مفهوم اصلی React که در این آموزش با آنها کار میکنیم:
- کامپوننت: تابعی که بخشی از رابط کاربری را برمیگرداند.
- props: دادهای که کامپوننت والد به فرزند میدهد.
- state: حافظهی داخلی کامپوننت که با تغییرش صفحه دوباره رندر میشود.
پیشنیازها
- آشنایی با جاوااسکریپت مدرن: توابع پیکانی، destructuring، عملگر spread و متدهای
mapوfilter. - نصب بودن Node.js. طبق مستندات Vite، نسخهی 20.19 یا 22.12 به بالا لازم است؛ بهتر است یکی از نسخههای LTS فعلی Node.js را نصب کنید. نسخه را بررسی کنید:
node -v
ساخت پروژه با Vite
مستندات رسمی React برای ساختن اپلیکیشن کامل استفاده از یک فریمورک را پیشنهاد میکند، اما برای شروع از صفر، Vite را در کنار ابزارهایی مثل Parcel و Rsbuild معرفی میکند. برای یادگیری، Vite سادهترین مسیر است. در ترمینال اجرا کنید:
npm create vite@latest devna-tasks -- --template react --no-interactive
cd devna-tasks
npm install
npm run dev
گزینهی --no-interactive باعث میشود Vite پرسشهای تعاملی، مثل نصب و اجرای خودکار، را نپرسد تا دستورهای بعدی دقیقاً همانطور که نوشته شده اجرا شوند. آدرس http://localhost:5173 را باز کنید تا صفحهی پیشفرض را ببینید. اگر ترجیح میدهید از ابتدا با TypeScript کار کنید، بهجای react از قالب react-ts استفاده کنید؛ برای آشنایی با TypeScript، آموزش تایپاسکریپت برای برنامهنویسان جاوااسکریپت را ببینید. اگر نصب بستهها از ایران کند است، نکتهی مربوط به آینهی رجیستری npm در همان آموزش را ببینید.
فایلهای مهم پروژه:
| فایل | نقش |
|---|---|
index.html |
صفحهی اصلی با یک div به شناسهی root |
src/main.jsx |
نقطهی ورود؛ کامپوننت App را داخل root رندر میکند |
src/App.jsx |
کامپوننت اصلی که آن را بازنویسی میکنیم |
src/index.css |
استایلهای سراسری |
JSX؛ نوشتن رابط کاربری در جاوااسکریپت
کامپوننتهای React با JSX نوشته میشوند؛ نحوی شبیه HTML داخل جاوااسکریپت. چند قاعدهی مهم:
- بهجای
classازclassNameاستفاده کنید. - هر کامپوننت باید یک عنصر ریشه برگرداند؛ اگر نمیخواهید
divاضافه کنید، از<>...</>استفاده کنید. - هر عبارت جاوااسکریپت را داخل
{}بنویسید. - همهی تگها باید بسته شوند؛ مثل
<input />.
اولین کامپوننت و props
function Greeting({ name }) {
return <h2>Hello, {name}!</h2>;
}
export default function App() {
return (
<>
<Greeting name="Sara" />
<Greeting name="Arash" />
</>
);
}
Greeting یک کامپوننت است و name یک prop. یک کامپوننت را با props مختلف بارها استفاده میکنید. توجه کنید که نام کامپوننتها باید با حرف بزرگ شروع شود.
state با useState
import { useState } from "react";
export default function Counter() {
const [count, setCount] = useState(0);
return (
<button onClick={() => setCount(count + 1)}>
Clicked {count} times
</button>
);
}
useState یک هوک (Hook) است و دو چیز برمیگرداند: مقدار فعلی و تابعی برای تغییرش. هر بار setCount صدا زده شود، React کامپوننت را دوباره رندر میکند.
رابط کاربری را چطور به کامپوننت تقسیم کنیم؟
پیش از نوشتن کد، طرح صفحه را روی کاغذ بکشید و دور هر بخش مستقل یک کادر بکشید. مستندات React همین روش را «فکر کردن به سبک React» مینامد. برای اپلیکیشن فهرست کارها چهار بخش داریم:
| کامپوننت | مسئولیت |
|---|---|
App |
نگه داشتن فهرست کارها و فیلتر فعلی |
TaskForm |
گرفتن عنوان کار تازه از کاربر |
TaskList |
نمایش فهرست یا پیام خالی بودن آن |
TaskItem |
نمایش یک کار با دکمهی تیک و حذف |
دو پرسش کمک میکند مرز کامپوننتها را درست تعیین کنید. اول، این بخش یک کار مشخص انجام میدهد یا چند کار؟ اگر چند کار، احتمالاً باید شکسته شود. دوم، کدام داده واقعاً تغییر میکند و کدام کامپوننتها به آن نیاز دارند؟ state را در نزدیکترین والد مشترک همهی آن کامپوننتها نگه دارید. نامگذاری روشن هم به همان اندازه مهم است؛ اصولش را در راهنمای کلین کد مرور کردهایم.
پروژهی عملی آموزش ریاکت: فهرست کارها
حالا اپلیکیشن اصلی را میسازیم. ابتدا پوشهی src/components را بسازید.
قدم ۱: فرم افزودن کار
فایل src/components/TaskForm.jsx:
import { useState } from "react";
export default function TaskForm({ onAdd }) {
const [title, setTitle] = useState("");
function handleSubmit(event) {
event.preventDefault();
const trimmed = title.trim();
if (!trimmed) return;
onAdd(trimmed);
setTitle("");
}
return (
<form onSubmit={handleSubmit} className="task-form">
<input
value={title}
onChange={(event) => setTitle(event.target.value)}
placeholder="New task..."
aria-label="Task title"
/>
<button type="submit">Add</button>
</form>
);
}
این یک ورودی کنترلشده (Controlled Input) است: مقدار input همیشه از state میآید و هر تایپ، state را بهروز میکند. فرم خودش کار را ذخیره نمیکند؛ فقط تابع onAdd را که از والد گرفته صدا میزند.
قدم ۲: نمایش هر کار
فایل src/components/TaskItem.jsx:
export default function TaskItem({ task, onToggle, onDelete }) {
return (
<li className={task.done ? "task done" : "task"}>
<label>
<input
type="checkbox"
checked={task.done}
onChange={() => onToggle(task.id)}
/>
{task.title}
</label>
<button onClick={() => onDelete(task.id)} aria-label={`Delete ${task.title}`}>
×
</button>
</li>
);
}
قدم ۳: فهرست کارها و prop به نام key
فایل src/components/TaskList.jsx:
import TaskItem from "./TaskItem.jsx";
export default function TaskList({ tasks, onToggle, onDelete }) {
if (tasks.length === 0) {
return <p className="empty">Nothing here yet.</p>;
}
return (
<ul className="task-list">
{tasks.map((task) => (
<TaskItem
key={task.id}
task={task}
onToggle={onToggle}
onDelete={onDelete}
/>
))}
</ul>
);
}
وقتی فهرستی را با map رندر میکنید، هر عنصر به یک key یکتا و پایدار نیاز دارد تا React بفهمد کدام آیتم اضافه، حذف یا جابهجا شده است. از اندیس آرایه بهعنوان key استفاده نکنید؛ با حذف یا جابهجایی آیتمها باگهای عجیب میسازد.
قدم ۴: کامپوننت اصلی و ذخیره با useEffect
محتوای src/App.jsx را با این کد جایگزین کنید:
import { useEffect, useState } from "react";
import TaskForm from "./components/TaskForm.jsx";
import TaskList from "./components/TaskList.jsx";
const STORAGE_KEY = "devna-tasks";
const FILTERS = {
all: () => true,
active: (task) => !task.done,
done: (task) => task.done,
};
function loadTasks() {
try {
return JSON.parse(localStorage.getItem(STORAGE_KEY)) ?? [];
} catch {
return [];
}
}
export default function App() {
const [tasks, setTasks] = useState(loadTasks);
const [filter, setFilter] = useState("all");
useEffect(() => {
localStorage.setItem(STORAGE_KEY, JSON.stringify(tasks));
}, [tasks]);
function addTask(title) {
setTasks((prev) => [...prev, { id: Date.now(), title, done: false }]);
}
function toggleTask(id) {
setTasks((prev) =>
prev.map((task) => (task.id === id ? { ...task, done: !task.done } : task))
);
}
function deleteTask(id) {
setTasks((prev) => prev.filter((task) => task.id !== id));
}
const visibleTasks = tasks.filter(FILTERS[filter]);
const remaining = tasks.filter((task) => !task.done).length;
return (
<main className="app">
<h1>My Tasks</h1>
<TaskForm onAdd={addTask} />
<div className="filters">
{Object.keys(FILTERS).map((name) => (
<button
key={name}
className={name === filter ? "active" : ""}
onClick={() => setFilter(name)}
>
{name}
</button>
))}
</div>
<TaskList tasks={visibleTasks} onToggle={toggleTask} onDelete={deleteTask} />
<p className="summary">{remaining} task(s) left</p>
</main>
);
}
چند نکتهی کلیدی در این فایل:
- بالا بردن state (Lifting State Up): فهرست کارها در
Appنگه داشته میشود، چون هم فرم و هم فهرست به آن نیاز دارند. فرزندان فقط تابعهایی مثلonAddوonToggleرا دریافت میکنند. - تغییرناپذیری (Immutability): هیچجا آرایه را درجا تغییر نمیدهیم.
[...prev, newTask]،mapوfilterهمیشه آرایهی تازه میسازند. - تابع بهروزرسانی: با
setTasks((prev) => ...)همیشه از آخرین مقدار state استفاده میکنیم. - مقدار اولیهی تنبل:
useState(loadTasks)تابع را فقط در رندر اول اجرا میکند، نه در هر رندر. useEffect: بعد از هر تغییرtasks، فهرست درlocalStorageذخیره میشود. آرایهی[tasks]میگوید این اثر فقط وقتیtasksعوض شد اجرا شود.- دادهی مشتقشده:
visibleTasksوremainingرا در state نگه نمیداریم؛ از رویtasksمحاسبه میشوند.
قدم ۵: کمی استایل
محتوای src/index.css را با این استایل ساده جایگزین کنید و فایل src/App.css را که دیگر استفاده نمیشود حذف کنید:
body { font-family: system-ui, sans-serif; background: #f6f8fb; margin: 0; }
.app { max-width: 480px; margin: 40px auto; padding: 24px; background: #fff; border-radius: 12px; }
.task-form { display: flex; gap: 8px; }
.task-form input { flex: 1; padding: 8px; }
.filters { display: flex; gap: 8px; margin: 16px 0; }
.filters .active { font-weight: bold; text-decoration: underline; }
.task-list { list-style: none; padding: 0; }
.task { display: flex; justify-content: space-between; padding: 8px 0; border-bottom: 1px solid #eee; }
.task.done label { text-decoration: line-through; color: #888; }
حالا در مرورگر چند کار اضافه کنید، تیک بزنید، فیلتر را عوض کنید و صفحه را دوباره بارگذاری کنید؛ کارها باقی میمانند.
اشکالزدایی در مرورگر
اگر چیزی درست کار نکرد، اول کنسول مرورگر را باز کنید؛ React بیشتر خطاها و هشدارها، مثل نبودن key در فهرست، را همانجا با توضیح نشان میدهد. افزونهی React Developer Tools هم درخت کامپوننتها را نشان میدهد و میتوانید props و state هر کامپوننت را لحظهبهلحظه ببینید. توجه کنید که در حالت توسعه، StrictMode در فایل main.jsx بعضی توابع را عمداً دو بار اجرا میکند تا اثرهای جانبی ناخواسته را زودتر پیدا کنید؛ این رفتار در نسخهی نهایی وجود ندارد.
ساخت نسخهی نهایی
npm run build
npm run preview
دستور build خروجی بهینه را در پوشهی dist میسازد: یک فایل HTML و فایلهای JS و CSS که نامشان هش محتوا دارد. این پوشه را روی هر میزبان فایل ایستا میتوانید منتشر کنید. همین نامهای هشدار اجازه میدهند فایلها برای مدت طولانی کش شوند؛ جزئیاتش را در راهنمای CDN توضیح دادهایم. کد پروژه را هم در Git نگه دارید.
اشتباههای رایج تازهکارها
| اشتباه | راه درست |
|---|---|
tasks.push(newTask) و سپس setTasks(tasks) |
ساختن آرایهی تازه با [...prev, newTask] |
نبودن key یا استفاده از اندیس آرایه |
یک شناسهی یکتا و پایدار مثل task.id |
| نگه داشتن دادهی قابلمحاسبه در state | محاسبه در زمان رندر از روی state اصلی |
استفاده از useEffect برای هر محاسبه |
useEffect فقط برای هماهنگی با دنیای بیرون، مثل localStorage یا شبکه |
صدا زدن تابع بهجای پاس دادنش: onClick={handle()} |
onClick={handle} یا onClick={() => handle(id)} |
بعد از React چه یاد بگیریم؟
حالا با اصلیترین مفاهیم React کار کردهاید: کامپوننت، JSX، props، state، رندر فهرست و useEffect. قدمهای بعدی پیشنهادی:
- گرفتن داده از یک API واقعی با
fetchو نمایش وضعیت بارگذاری و خطا. - تبدیل همین پروژه به TypeScript با قالب
react-ts. - یادگیری یک فریمورک کامل مثل Next.js برای مسیریابی و رندر سمت سرور؛ آموزش Next.js App Router از همین نقطه ادامه میدهد.
جمعبندی
در این آموزش ریاکت با Vite یک پروژه ساختید، JSX و کامپوننت را شناختید، داده را با props بین کامپوننتها جابهجا کردید، با useState حافظهی کامپوننت را مدیریت کردید و با useEffect دادهها را در مرورگر ذخیره کردید. بهترین تمرین این است که یک قابلیت تازه، مثلاً ویرایش عنوان کار یا تاریخ سررسید، خودتان به همین پروژه اضافه کنید.




دیدگاهها
دیدگاهها پس از بررسی تحریریه منتشر میشوند. توهین، تبلیغ و لینکهای بیربط حذف میشوند؛ نقد فنی و مستند همیشه خوشآمد است.
هنوز کسی چیزی ننوشته. اولین دیدگاه را شما ثبت کنید.