مدلهای تازه هوش مصنوعی را در ایران چطور به کار ببریم؟
Claude Opus 5.5، GPT-6 Sol و Luna، Gemini 4 Argon و DeepSeek V4.1 رسیدهاند. رپورتاژ DevNA درباره مدلهای تازه و راه استفاده از آنها در ایران با گیسو و نتارز.

فهرست مطالب
رپورتاژ آگهی (محتوای حمایتشده): این مطلب با حمایت گیسو و نتارز تهیه شده است. خبرهای مربوط به مدلها از منابع رسمی شرکتهای سازنده گرفته شده و ویژگیهای گیسو و نتارز بر پایه صفحههای رسمی همین دو سرویس نوشته شدهاند.
چند هفتهی اخیر برای هوش مصنوعی شلوغ بوده است. Anthropic خانوادهی Claude 5.5 را کامل کرد، OpenAI دو مدل ارزانتر GPT-6 را عرضه کرد، گوگل Gemini 4 Argon را به مشترکان پولی داد و DeepSeek نسخهی V4.1 را آورد. سؤال اصلی کاربر ایرانی اما هنوز همان است: این مدلها را کجا و چطور میشود واقعاً به کار برد؟ در این مطلب اول خلاصهی خبرها را میخوانید و بعد راه استفاده از آنها را در ایران، با گیسو و دروازهی API نتارز، مرور میکنیم.
مدلهای تازه در یک نگاه
- Claude Opus 5.5 (۳۱ شهریور): Anthropic میگوید در بیشتر کارها همسطح Claude Fable 5.1 است و ۴۰ درصد کمهزینهتر از Opus 5 تمام میشود.
- Claude Sonnet 5.5 (۶ مهر): مدل سریعتر و ارزانتر همین خانواده، با قیمت پایهی هر یک میلیون توکن: ۲ دلار ورودی و ۱۰ دلار خروجی.
- Claude Haiku 5.5 (۱۵ مهر): کوچکترین عضو خانواده برای کارهای پرحجم؛ به گفتهی Anthropic حدود ۷۵ درصد ارزانتر از Haiku 4.5.
- GPT-6 Sol و Luna (۳۱ شهریور): دو مدل کوچکتر از نسل GPT-6 که OpenAI میگوید قیمتشان نصف GPT-5.6 است.
- Gemini 4 Argon (۲۱ مهر): مدل تازهی گوگل برای کارهای طولانی و استدلال عمیق، در اپ Gemini برای مشترکان Pro و Ultra.
- DeepSeek V4.1 Flash (۱۹ شهریور): مدل ۵۵۲ میلیارد پارامتری با درک تصویر.
خانوادهی Claude 5.5 کامل شد
Anthropic در معرفی رسمی Claude Opus 5.5 نوشت که این مدل در بیشتر کارها به سطح Claude Fable 5.1 میرسد، ولی ۴۰ درصد ارزانتر از Opus 5 است. قیمت رسمی هر یک میلیون توکن ۴ دلار برای ورودی و ۲۰ دلار برای خروجی اعلام شده؛ برای Opus 5 این اعداد ۵ و ۲۵ دلار بودند. شرکت همچنین میگوید سرعت تولید خروجی بیش از ۳۰ درصد بیشتر شده است.
در جدولهایی که خود Anthropic منتشر کرده، Opus 5.5 در آزمون Terminal-Bench 4.0 عدد ۶۶٫۴ درصد را گرفته و در آزمون OSWorld 2.1 (نسخهی جزئی) عدد ۸۱٫۸ درصد را. اینها ادعاهای شرکت سازندهاند و آزمون مستقل جدا لازم دارند. جدول همان شرکت نشان میدهد در دو آزمون، Terminal-Bench-Science و AutomationBench، مدل GPT-6 Astra از OpenAI عدد بهتری دارد.
Sonnet 5.5 یک هفته بعد رسید. Anthropic میگوید ۳۰ درصد سریعتر از Sonnet 5 است و برای بیشتر کارها تا ۳۰ درصد ارزانتر تمام میشود، چون برای هر کار توکن کمتری مصرف میکند. در آزمون Terminal-Bench 4.0 عدد ۷۰٫۶ درصد گزارش شده است. Haiku 5.5 هم ۱۵ مهر آمد؛ اولین Haiku با تنظیم میزان تلاش مدل و با قیمت ۰٫۱۰ دلار برای ورودی و ۰٫۵۰ دلار برای خروجی هر یک میلیون توکن (برای درخواستهای تا ۱۰۰ هزار توکن).
برای مرور کاملتر Opus 5.5 میتوانید گزارش خبری DevNA دربارهی Claude Opus 5.5 را بخوانید.
OpenAI، گوگل و DeepSeek
OpenAI در ۳۱ شهریور GPT-6 Sol و GPT-6 Luna را کنار مدل شاخص GPT-6 Astra معرفی کرد. طبق گزارش TechCrunch، Sol برای کارهای پیچیده مثل برنامهنویسی و Luna برای کارهای پرحجم و هدفدار، مثل خلاصهسازی و استخراج اطلاعات، ساخته شده است. OpenAI میگوید هزینهی این مدلها نصف GPT-5.6 است و در یک ارزیابی داخلی، Sol «حدود نصف» خطاهای نسل قبل را دارد. این ارزیابی را شرکت خودش انجام داده است.
گوگل Gemini 4 Argon را در ۲۱ مهر برای مشترکان Google AI Pro و Ultra در اپ Gemini در دسترس گذاشت. برای توسعهدهندگان هم از همان روز در لایهی پولی Gemini API وجود دارد. گوگل در پست رسمیاش کارهای طولانی و استدلال عمیق، مثل مهاجرت کد، را هدف این مدل میداند.
DeepSeek در ۱۹ شهریور V4.1-Flash را عرضه کرد: معماری MoE با ۵۵۲ میلیارد پارامتر که طبق مستندات خود شرکت، ۸ میلیارد پارامتر فعال برای ورودی و ۱۶ میلیارد برای خروجی دارد و تصویر را هم میفهمد. شرکت میگوید نتایجش از مدلهای شاخص قبلیاش، از جمله V4-Pro، بهتر است.
گره اصلی: این مدلها در ایران چطور کار میکنند؟
سرویسهای رسمی این شرکتها برای ایران در دسترس نیستند. فهرست کشورهای پشتیبانیشدهی Anthropic و OpenAI ایران را شامل نمیشود و OpenAI هشدار میدهد استفاده از خارج از کشورهای فهرستشده ممکن است به مسدود شدن حساب بینجامد. مسئله فقط دسترسی هم نیست؛ پرداخت با کارت بینالمللی هم برای کاربر ایرانی عملاً بسته است.
راه سادهای که این روزها در بازار فارسی هست، سرویسهای واسطهای هستند که درخواست شما را به ارائهدهندهی مدل میرسانند و برای کاربر ایرانی پرداخت داخلی دارند. گیسو و دروازهی API نتارز یکی از اینها هستند.
گیسو چه میدهد؟
گیسو پلتفرم فارسی هوش مصنوعی است. طبق صفحهی اصلیاش ۶۶۷ مدل از ۷۲ ارائهدهنده را فهرست کرده است. در صفحهی مدلهای گیسو، در روزی که این مطلب نوشته شد، اینها دیده میشدند:
- گفتگو: Claude Opus 5.5، Claude Sonnet 5.5، Claude Haiku 5.5، GPT-6 Sol و Luna، Gemini 4 Argon و DeepSeek V4.1 Flash، با گفتگوی فارسی، بارگذاری PDF و Word و جستوجوی اختیاری وب پیش از پاسخ.
- تصویر: Nano Banana 2، Nano Banana Pro و GPT Image 2 برای پست، استوری، بنر، لوگو و پوستر.
- ویدیو: Veo 3.1، Sora 2 و Seedance برای کلیپهای ۴ تا ۱۲ ثانیهای.
- صدا: تبدیل متن به گفتار و گفتار به متن با زیرنویس SRT.
در کارگاههای گیسو ابزارهای تخصصیتری مثل طراحی لوگو هم هست. اگر موسیقی مد نظرتان است، کارگاه موسیقی گیسو با مدلهای Lyria آهنگ میسازد؛ میتوانید سبک (از پاپ فارسی و سنتی تا لوفای و رپ)، حالوهوا و خواننده را انتخاب کنید و ترانه را خودتان بنویسید یا بسپارید گیسو بنویسد. ترانه به فارسی، انگلیسی و عربی ممکن است، خروجی MP3 یا WAV است و شبیهسازی صدا هنوز وجود ندارد. گیسو صریح میگوید تلفظ همهی کلمهها همیشه کامل نیست و پیش از انتشار باید کل قطعه را گوش داد.
هزینه و پرداخت
مدل پرداخت گیسو بر اساس مصرف است. اشتراک ماهانه ندارد، حداقل شارژ ۵۰ هزار سکه است و ۹ درصد مالیات بر ارزش افزوده هنگام پرداخت اضافه میشود. پرداخت با درگاه بانکی یا از موجودی کیف پول نتارز انجام میشود و صورتحساب را نتارز صادر میکند. تا ۲ دلار مصرف بدون احراز هویت ممکن است و بعد از آن یک بار احراز هویت لازم میشود. درخواستی که پاسخ نگیرد هزینه نمیشود.
یک نکتهی مهم دربارهی قیمت: گیسو قیمتها را به دلار برای هر یک میلیون توکن در صفحهی مدلها اعلام میکند و اعتبار شما با نرخ روز شارژ به اعتبار دلاری تبدیل میشود. این قیمتها با نرخ مستقیم شرکت سازنده یکی نیستند. برای مثال Haiku 5.5 در صفحهی گیسو ۰٫۱۵۲۹ دلار ورودی و ۰٫۷۶۴۸ دلار خروجی است، در حالی که Anthropic ۰٫۱۰ و ۰٫۵۰ دلار اعلام کرده است. گیسو فهرست قیمت تومانی ثابت منتشر نمیکند، پس برای برآورد دقیق، قیمت روز را در صفحهی قیمتها ببینید. برآورد خود گیسو برای یک پیام معمولی، از حدود ۲۰۷ سکه برای GPT-6 Luna تا حدود ۸۲۰۰ سکه برای Claude Opus 5.5 است.
نتارز و API برای برنامهنویسها
برنامهنویسها ترجیح میدهند مدل را مستقیم در کد خودشان صدا بزنند. مستندات API هوش مصنوعی نتارز یک کلید واحد برای مدلهای چند شرکت (از جمله GPT، Claude و Gemini) معرفی میکند. API با OpenAI سازگار است؛ یعنی با همان SDK رسمی OpenAI و فقط با عوض کردن نشانی پایه کار میکند:
export OPENAI_BASE_URL="https://ir.gisoo.pro/api/v1"
export OPENAI_API_KEY="<your-gisoo-api-key>"
برای ابزارهای Anthropic و Claude Code نشانی https://ir.gisoo.pro/api است و MCP هم https://ir.gisoo.pro/api/mcp. مستندات توصیه میکند سرورهای داخل ایران از نشانی ir.gisoo.pro استفاده کنند و میگوید بقیهی چیزها، یعنی کلید، اعتبار و نام مدلها، همان میماند. از جریان دادهی SSE و WebSocket هم پشتیبانی شده است. طبق همین مستندات، متن درخواست و پاسخ ذخیره نمیشود و فقط مشخصات فنی مثل مدل، تعداد توکن، هزینه و زمان ثبت میشود.
دو احتیاط: مستندات میگوید مسیر شبکه دست خودشان نیست و دسترسی دائمی از هر شبکهای را تضمین نمیکنند؛ و برای مهلت پاسخ توصیه میکند حدود ۱۲۰ ثانیه صبر کنید. برای شروع، ابتدا یک درخواست آزمایشی کوچک بزنید و فقط روی خطاهای ۴۲۹ و ۵xx و قطع اتصال دوباره تلاش کنید.
کدام مدل برای چه کاری؟
انتخاب را بر اساس کار بکنید، نه نام مدل. چند قاعدهی عملی:
- کار روزمره، خلاصهسازی، دستهبندی: مدلهای ارزانتر مثل Haiku 5.5 یا GPT-6 Luna معمولاً کافیاند.
- برنامهنویسی و کار با ابزار: Sonnet 5.5 یا GPT-6 Sol نقطهی شروع منطقیاند؛ برای مسائل سختتر سراغ Opus 5.5 بروید.
- کار طولانی و تصویر: Gemini 4 Argon برای کارهای طولانی ساخته شده و DeepSeek V4.1 Flash تصویر را هم میفهمد؛ ویژگیهای دقیق را از صفحهی رسمی هر مدل بخوانید.
- حریم خصوصی: گیسو خودش یادآوری میکند که پرامپتها برای ارائهدهندهی مدل هم فرستاده میشوند و قوانین نگهداری آن شرکت اجرا میشود. رمز، کلید دسترسی و مدارک هویتی را در گفتگو ننویسید.
اگر میخواهید مفهومهایی مثل توکن و پنجرهی زمینه را بهتر بفهمید، راهنمای مدل زبانی بزرگ در DevNA نقطهی خوبی است.
جمعبندی
مدلهای تازه رسیدهاند و ادعای همهی شرکتها شبیه است: سریعتر، ارزانتر، دقیقتر. بهترین راه سنجش، آزمودن روی کار خودتان است. برای کاربر ایرانی، پلتفرم گیسو با گفتگو، تصویر، ویدیو و موسیقی و API هوش مصنوعی نتارز برای توسعهدهندهها راه شروعی با پرداخت داخلی ایجاد میکنند. قیمتها و فهرست مدلها ممکن است هر روز عوض شود؛ پیش از خرید، صفحهی مدلها و قیمتها را دوباره بررسی کنید.




دیدگاهها
دیدگاهها پس از بررسی تحریریه منتشر میشوند. توهین، تبلیغ و لینکهای بیربط حذف میشوند؛ نقد فنی و مستند همیشه خوشآمد است.
هنوز کسی چیزی ننوشته. اولین دیدگاه را شما ثبت کنید.